Zonder schoonheid gaat al het goede in de wereld verloren

“Zonder schoonheid gaat al het goede in de wereld verloren.”  Het staat in Medea van Euripides en is 341 jaar voor Christus geschreven. Niets nieuws onder de zon.

Wel nieuw onder de zon vandaag zijn de genomineerden van de Prix de Rome 2011, een groep zeer getalenteerde kunstenaars waarvan één zo dadelijk de felbegeerde prijs zal winnen en daarmee een grote kans om ook internationaal door te breken. Dat ik het woord tot u mag richten als Algemeen directeur van SNS REAAL Fonds, stemt mij trots.

SNS REAAL Fonds feliciteert alle genomineerden van de Prix de Rome. Ze verdienen respect. Als je ziet wat kunstenaars kunnen bewerkstelligen, als je ziet wat een potentie in kunst aanwezig is om de samenleving anders te bekijken en als je ziet wat een rijkdom het verschaft als je in aanraking komt met kunst, weet je hoe belangrijk de bijdrage van kunstenaars kan zijn. Kunstenaars werken keihard en verdienen buitengewoon weinig. Desondanks zetten zij zich dag in dag uit in om hun innerlijke zoektocht vorm te geven. Deze particuliere zoektocht kan fantastische kunst voortbrengen die voor een groot publiek verrijkend is en juist daarom is het van immens belang dat talent gestimuleerd wordt. SNS REAAL Fonds ondersteunt de Prix de Rome sinds 2004. In 2010 is besloten de ondersteuning te verlengen tot en met 2014. Het is een van de weinige meerjarige ondersteuningen die ons Fonds doet. Holland Festival is een andere. Het Fonds beschouwt het als een opdracht de kunst in Nederland te blijven stimuleren en jonge kunstenaars, jonge carrières, een duw in de rug te geven op het moment dat ze dat het hardst nodig hebben. Zo krijgt hun reeds bewezen talent de kans om door te groeien tot de absolute, internationale top. 

De Prix de Rome is de oudste en meest genereuze prijs voor jonge kunstenaars en architecten (tot 35 jaar) in Nederland. Hoe kwam deze prijs eigenlijk in Nederland? Lodewijk Bonaparte, bijgenaamd Lodewijk de Goede, was de jongere broer van keizer Napoleon. Toen hij in Nederland kwam trof hij een lege schatkist aan, dus ook in die zin niets nieuws onder de zon. Hij was een groot liefhebber van kunst en wetenschap en liet ondanks het gebrek aan middelen verschillende instituten oprichten die nu nog steeds in aangepaste vorm bestaan, zoals het Koninklijk Instituut van Wetenschappen de Koninklijke Bibliotheek en het Rijksmuseum. In 1808 richtte hij naar Frans voorbeeld de Nederlandse Prix de Rome op. De prijs was een vorstelijk geldbedrag (stipendium) waarmee de winnaar in Rome kon werken om de klassieken met eigen ogen te bestuderen. Tegenwoordig is de missie van de Prix de Rome het traceren van talent en signaleren van trends in de beeldende kunst en architectuur, in een internationale context.

Prix de Rome is het initiatief van een man die meer dan 200 jaar geleden tegen de stroom in gedaan heeft wat hij belangrijk achtte voor de kunst en wetenschap in zijn tijd en voor de generaties daarna.

Hij heeft zijn eigen visie vorm gegeven en daar was durf voor nodig.

Ook in deze tijd van bezuinigingen is durf nodig om te investeren in kunst. Bezuinigingen zijn, hoe noodzakelijk ook, voor het ogenblik, voor de korte termijn.  Kunst is een zaak voor de lange termijn.

Investeren in kunst levert geld op. Joop van den Ende rekende onlangs voor dat wanneer de staat 100 miljoen euro in museumaanbod van internationale kwaliteit investeert dat 3,4 miljoen bezoekers extra aantrekt. Die extra bezoekers zullen gemiddeld € 388,- per persoon besteden aan, horeca, overnachtingen en dat soort dingen.

Nederlandse bedrijven en instellingen, uit binnen- en buitenland, verdienen 1,3 miljard euro aan het extra publiek, aldus die berekening. Met ons belastingsysteem gaat hiervan rond de 50 procent naar de schatkist. Dat is 650 miljoen euro, op een investering van honderd miljoen. Het is een oud mechanisme dat je geld moet uitgeven om geld te verdienen. Er is dus durf voor nodig, maar als je ziet hoe goed de Nederlandse Kunstmarkt zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld, is het ook economisch gezien verstandig te investeren.

SNS REAAL Fonds is geen politiek instrument, ik zal me dan ook niet wagen aan politieke uitspraken, maar ik wil ook niet berusten in de politiek van het onvermijdelijke. Ik wil hier het grote belang van kunst onderstrepen en duidelijk maken dat er dus ook in geïnvesteerd moet worden.

Kunst speelt een vitale rol in de samenleving voor iedereen. Ook als mensen zich dat niet bewust zijn. Pas als je het weghaalt zullen ze het merken, maar zover mag het niet komen. Kunst is niet voor de elite, kunst is van en voor alle mensen, kunst maakt gelukkig, kunst schept welbehagen, kunst zet tot nadenken, kunst ontroert, kunst heeft humor, kortom kunst is de voering van ons bestaan. 

Ik zie het als een voorrecht aan de geldgevende kant te mogen staan. De noodzaak om geld te geven is groter dan ooit. SNS REAAL Fonds is ervan overtuigd dat je met hoge kwaliteit nieuwe publieksgroepen kunt trekken. Een nieuw, jong publiek moet ook de weg kunnen vinden naar kunst en cultuur. De Prix de Rome bewijst dat topkunst toegankelijk kan zijn voor een groot publiek.  Een inspirerend initiatief als dit heeft het recht om nog tenminste 200 jaar voort te bestaan.